(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 043

॥ శ్రీః ॥
4.43. అధ్యాయః 043
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
అర్జునేనోత్తరంప్రతి స్వస్యార్జునత్వకథనపూర్వకం కంకాదీనాం యుధిష్ఠిరాదిత్వకథనం ॥ 1 ॥ తత్ప్రత్యయార్థం స్వనామదశకకథనపూర్వకం తన్నిర్వచనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-43-0x(3185)(30200)
ఏతస్మిన్నంతరే పార్థం న మూఢాత్మా వ్యజానత।
విరాటపుత్రః ప్రభుఖే పప్రచ్ఛ పునరేవ తం ॥ 4-43-1(30201)
సువర్ణరుచిరాణ్యేషామాయుధాని మహాత్మనాం ।
రుచిరాణి ప్రకాశంతే పార్థానామాశుకారిణాం ॥ 4-43-2(30202)
క్వను తే పాండవాః శూరాః సంగ్రామేష్వపరాజితాః।
యేషామిమాని దీప్తాని శ్రియా దీప్యంతి భాంతి చ। 4-43-3(30203)
కస్మిన్వసంతి దేశే చ ధర్మజ్ఞా బంధువత్సలాః।
క్వ ధర్మరాజః కౌంతేయో ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః॥ 4-43-4(30204)
ధర్మశీలశ్చ ధర్మాత్మా ధర్మవాంధర్మవిత్సుధీః ।
ధర్మాధ్యక్షో ధర్మపుత్రో ధర్మజ్ఞో ధర్మమూర్తిమాన్ ॥ 4-43-5(30205)
ధర్మనిష్ఠో ధర్మకర్తా ధర్మగోప్తా సుధర్మకృత్।
సత్యార్జవక్షమాధారో ఘృణీ ధర్మపరాయణః॥ 4-43-6(30206)
భీమసేనార్జునౌ చాపి సర్వే తే మాతులా మమ।
నకులః సహదేవో వా సర్వాస్త్రకుశలౌ రణే॥ 4-43-7(30207)
సర్వ ఏవ మహాత్మానః సర్వామిత్రవినాశనాః।
రాజ్యమక్షైః పరాజిత్య నః శ్రూయంతే వనం గతాః ॥ 4-43-8(30208)
ద్రౌపదీ చాపి పాంచాలీ స్త్రీరత్నమితి మే శ్రుతా।
జితా చాక్షైస్తదా కృష్ణా తానేవాన్వగమద్వనే ॥ 4-43-9(30209)
ఉత్సృజ్య రాజ్యం ధర్ంయం తే నః శ్రూయంతే వనం గతాః ॥ 4-43-10(30210)
పాండవాన్యది జానీషే క్వను తే ధర్మచారిణః ।
క్వను వా నివసంతీతి సత్యం బ్రూహి బృహన్నలే ॥ 4-43-11(30211)
కిమర్థమాగతాన్యత్ర శస్త్రాస్త్రాణి మహాత్మనాం।
కథం జ్ఞాతాని భవతా తథా మే బ్రూహి శోభనే ॥ 4-43-12(30212)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-43-13x(3186)
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః కౌంతేయః శ్వేతవాహనః।
ఉవాచ రాజపుత్రం తముత్తరం శృణు మే వచః ॥ 4-43-13(30213)
మా భైస్త్వం రాజశార్దూల సర్వం తే వర్ణయాంయహం ।
నాత్ర భేతవ్యమద్యాపి రాజపుత్ర యథాతథా ॥ 4-43-14(30214)
వయం తే పాండవా నామ వనవాసస్య పారగాః।
అతీతే ద్వాదశే వర్షే చ్ఛన్నవాసమిహోషితాః।
తస్మాదశంకితమనాః శృణుష్వావహితోత్తర ॥ 4-43-15(30215)
అహమస్ంయర్జునో నామ కంకో నామ యుధిష్ఠిరః।
భీమసేనస్తు వలలః పితుస్తే రసపాచకః।
అశ్వబంధస్తు నకులః సహదేవస్తు గోపతిః ॥ 4-43-16(30216)
సైరంధ్రీం ద్రౌపదీం విద్ధి యదర్థే కీచకో హతః।
భీమసేనేన దుర్వృత్తః సహభ్రాతృభిరాహవే ॥ 4-43-17(30217)
శ్రుత్వైతద్వచనం జిష్ణోర్విస్మయస్ఫారితేక్షణః ।
పశ్యన్ననిమిషః పార్థం శనైర్వాచమువాచ హ ॥ 4-43-18(30218)
ఉత్తర ఉవాచ। 4-43-19x(3187)
దశ పార్థస్య నామాని శ్రూయంతే మే కథాసు చ।
ప్రబ్రూయాస్తాని యది మే శ్రద్దధ్యాం సర్వమేవ తే ॥ 4-43-19(30219)
అర్జున ఉవాచ। 4-43-20x(3188)
అహం తర్హి తవాచక్షే దశ నామాని తాని మే।
వైరాటే శృణు తాని త్వం యాని పూర్వం శ్రుతాని తే।
ఈశానో విదధే దేవస్త్రిదివస్యేశ్వరో దివి ॥ 4-43-20(30220)
అర్జునః ఫల్గునో జిష్ణుః కిరీటీ శ్వేతవాహనః।
బీభత్సుర్విజయః పార్థః సవ్యసాచీ ధనంజయః।
ఏతాని మమ నామాని స్థాపితాని సురోత్తమైః ॥ 4-43-21(30221)
ఉత్తర ఉవాచ। 4-43-22x(3189)
గుణతో దశ నామాని సమవేతాని పాండవే।
చరంతి లోకే ఖ్యాతాని విదితాని మమావఘ ॥ 4-43-22(30222)
కేనాసి విజయో నామ కేనాసి శ్వేతవాహనః।
సవ్యసాచీ చ కేనాసి జిష్ణుర్బీభత్సురేవ చ ॥ 4-43-23(30223)
అర్జునః ఫల్గునః పార్థః కిరీటీ కేన సారథే।
ధనంజయశ్చ కేనాసి శీఘ్రం వద బృహన్నలే ॥ 4-43-24(30224)
శ్రుతా మే తస్య వీరస్య కేవలా నామహేతవః।
ఇతస్తతశ్చలత్యేతన్మనో మే చంచలం త్వయి।
అర్జునో వా భవాన్నేతి వద శీఘ్రం బృహన్నలే ॥ 4-43-25(30225)
అర్జున ఉవాచ। 4-43-26x(3190)
సర్వాంజిత్వా జనపదాంధనం చాచ్ఛిద్య సర్వశః।
మధ్యే ధనస్య తిష్ఠంతం తన్మామాహుర్ధనంజయం ॥ 4-43-26(30226)
అభిప్రయామి సంగ్రామే యదాఽహం యుద్ధదుర్మదాన్।
అజిత్వా న నివిర్తేయం తేన వై విజయం విదుః ॥ 4-43-27(30227)
శ్వేతాః కాంచనసన్నాహా రథే యుజ్యంతి మే హయాః।
శత్రుభిర్యుధ్యమానస్య తేనాహం శ్వేతవాహనః ॥ 4-43-28(30228)
కిరీటం సూర్యసంకాశం భ్రాజతే మే శిరోగతం।
రణమధ్యే రథస్థస్య సూర్యపావకసన్నిభం ॥ 4-43-29(30229)
అచ్ఛేద్యం రుచిరం చిత్రం జాంబూనదపరిష్కృతం।
ఇంద్రదత్తమనాహార్యం తేనాహుర్మాం కిరీటినం ॥ 4-43-30(30230)
న కుర్యాం కర్మ బీభత్సం యుధ్యమానః కదాచన।
తేన దేవమనుష్యేషు బీభత్సురితి మాం విదుః ॥ 4-43-31(30231)
ఉభౌ మే తుల్యకర్మాణౌ గాండీవస్య వికర్షణే।
భుజౌ మే భవతః సంఖ్యే పరసైన్యవినాశినౌ।
తయోః సవ్యోఽధికస్తస్మాత్సవ్యసాచీతి మాం విదుః ॥ 4-43-32(30232)
పృథివ్యాం సాగరాంతాయాం వర్ణో మే దుర్లభః సమః।
శుద్ధత్వాద్రుపవత్త్వాచ్చ తేన మామార్జునం విదుః ॥ 4-43-33(30233)
ఉత్తరాభ్యాం తు పూర్వాభ్యాం ఫల్గునీభ్యామహం దివా ।
జాతో హిమవతః పృష్ఠే తేన మాం ఫల్గునం విదుః ॥ 4-43-34(30234)
యో మమాంగే వ్రణం కుర్యాద్ధాతుర్జ్యేష్ఠస్య పశ్యతః।
యుధిష్ఠిరస్య రుధిరం దర్శయేద్వా కదాచన ।
పరాభవమహం తస్య కులే కుర్యాం న సంశయః ॥ 4-43-35(30235)
యోత్స్యామి తైరహం సర్వైర్న మే తేభ్యః పరాభవః।
తేన దేవమనుష్యేషు జిష్ణుర్నామాస్మి విశ్రుతః ॥ 4-43-36(30236)
మాతా మమ పృథా నామ తేన మాం పార్థమబ్రువన్ ॥ 4-43-37(30237)
దేవదానవగంధర్వపిశాచోరగరాక్షసాన్ ।
అహం పురా రణే జిత్వా ఖాండవేఽగ్నిమతర్పయం ॥ 4-43-38(30238)
హుతాశనం తర్పయిత్వా సహితః శార్ంగధన్వనా ।
[ త్రివిష్టపగతౌ* దృష్ట్వా పితామహమహేశ్వరౌ॥ 4-43-39(30239)
మూర్చ్ఛయా పతితం భూమావాగతౌ దేవసత్తమౌ ।
దృష్ట్వా తౌ వరదౌ దేవౌ సంజ్ఞాం లబ్ధ్వోత్థితః పునః ॥ 4-43-40(30240)
మూర్ధ్నా హి ప్రణతం భూమౌ తౌ దేవౌ వరదౌ వరౌ।
కృష్ణేత్యేకాదశం నామ ప్రీత్యా మే చక్రతుస్తదా।
తుష్టౌ చ మమ వీర్యేణ కర్మణా చాభిరాధితౌ ॥ 4-43-41(30241)
సర్వదేవైః పరివృతౌ భూయో మాం స్వయమూచతుః।
వరం తాత వృణీష్వేతి యం ప్రార్థయసి పాండవ ॥ 4-43-42(30242)
తతోఽహమస్త్రాణ్యలభం దివ్యాని చ దృఢాని చ।
బ్రాహ్మం పాశుపతం చైవ స్థూణాకర్ణం చ దుర్జయం ।
ఐంద్రం వారుణమాగ్నేయం వాయవ్యమథ వైష్ణవం ॥ 4-43-43(30243)
తతోఽహమజయం భూయో రథేనైంద్రేణ దుర్జయాన్।
మాతలిం సారథిం కృత్వా నివాతకవచాన్రణే ।
అవధ్యకవచాంందేవైర్వరదృప్తాన్మహాసురాన్ ॥ 4-43-44(30244)
తిస్రః కోటీర్దానవానాం సంయుగేష్వనివర్తినాం।
ఏకో నిర్జిత్య సంగ్రామే భూయో దేవానతోషయం ॥ 4-43-45(30245)
తతో మే భగవానింద్రః కిరీటమదదాత్స్వయం।
దేవాశ్చ శంఖమదదుః శత్రుసైన్యనివారణం ॥ 4-43-46(30246)
అహం పారే సముద్రస్య హిరణ్యపురవాసినాం।
హత్వా షష్టిం సహస్రాణి జయం సంప్రాప్తవాన్రణే ॥ 4-43-47(30247)
అసంభ్రాంతో రథే తిష్ఠన్సహస్రేషు శతేషు చ।
శత్రుమధ్యే దురాధర్షో న ముహ్యంతి చ మే దిశః ॥ 4-43-48(30248)
అహం గంధర్వరాజేన హ్రియమాణం సుయోధనం।
భ్రాతృభిః సహితం తాత గంధర్వైః సమరే జితం।
చతుర్దశ సహస్రాణి హత్వా చైనమమోచయం ॥ 4-43-49(30249)
ఏతాని మమ నామాని యోఽహన్యహని కీర్తయేత్।
తం న పశ్యంతి సత్త్వాని న తం నిఘ్నంతి శత్రవః ॥ 4-43-50(30250)
అద్య పశ్య మహాబాహో మమ వీర్యం సుదుఃసహం।
మా భైర్విగతసంత్రాసః కురూనేతాన్సమాగతాన్ ॥ 4-43-51(30251)
సుయోధనస్య మిషతః కర్ణస్య చ కృపస్య చ।
పితామహస్య భీష్మస్య ద్రౌణేర్ద్రోణస్య చ స్వయం।
సర్వానేవ కురూంజిత్వా ప్రత్యానేష్యామి తే పశూన్·] ॥ ॥ 4-43-52(30252)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 43 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-43-31 బీభత్సురితి భది కల్యాణే సుఖే చేత్యస్య సని రూపం ॥
4-43-32 సవ్యేన వామేనాపి హస్తేన సచితుం జ్యాకర్షణాదిక్రియాయాం సంబద్ధుం శీలమస్యేతి సవ్యసాచీ ॥
4-43-33 అర్జున ఇతి ఋజ గతిస్థానార్జనోపార్జనేష్విత్యత ఉనన్ప్రత్యయే భవతి।
దీప్తిమత్త్వాత్సమత్వాత్ శుద్ధకర్మకరత్వాచ్చార్జున ఇత్యర్థః ॥
4-43-34 ఉత్తరాభ్యాం ఫల్గునీభ్యాం నక్షత్రాభ్యామితి ఝo పాఠః ।
నక్షత్రాన్యాం తారాభ్యాం తత్ర స్థితే చంద్ర ఇత్యర్థః ॥ ॥
త్రిచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 43 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.